1. Dlaczego istnieje obowiązek szczepień?

Szczepienia ochronne w Polsce wykonywane są w oparciu o ustawę z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.Nr 234, poz.1570 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z jej art.5 ust.1. pkt 2 osoby przebywające na terytorium Polski są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Szczepienia obowiązujące i polecane wymieniane są w aktualizowany każdego roku Programie Szczepień Ochronnych wydawanym jako Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego.

Obowiązek szczepień wiąże się z dążeniem do uzyskania maksymalnej ochrony przed zakażeniem, a w dalszej perspektywie do zlikwidowania (eradykacji) poszczególnych chorób zakaźnych. Tylko uodpornienie wysokiego odsetka osób – ponad 80-90% gwarantuje zahamowanie krążenia drobnoustroju i ochronę osób nie tylko zaszczepionych lecz również tych, które z jakichkolwiek powodów nie zostały zaszczepione. To właśnie zjawisko odporności zbiorowiskowej stanowi społeczne uzasadnienie obowiązku szczepień.W Polsce szczepienia obowiązkowe są realizowane wg kalendarza szczepień do 19 r.ż. oraz u osób szczególnie narażonych (np. studentów medycyny, pracowników służby zdrowia). Szczepienia są wykonywane bezpłatnie w Poradniach Rejonowych. O wykonanie tych szczepień u dzieci mają obowiązek zadbać rodzice i lekarz rodzinny. Nie zaszczepienie dziecka zdrowego (bez przeciwwskazań do szczepień) jest zaniedbaniem jego zdrowia, ponieważ naraża je na zachorowanie i ewentualne powikłania choroby zakaźnej.

Prof. dr hab. Janina Piotrowska-Jastrzębska
Klinika Pediatrii i Zaburzeń Rozwoju Dzieci i Młodzieży, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

2. Czy mogę mieć pewność, że szczepionki są bezpieczne?

Współcześnie produkowane szczepionki są bardzo dokładnie sprawdzane w specjalnych badaniach przed ich zatwierdzeniem do stosowania u ludzi. Badania te obejmują zarówno analizę skuteczności preparatu, jak i bezpieczeństwa stosowania. Badania te są obowiązkowo przeprowadzane przez firmy farmaceutyczne produkujące szczepionki, a następnie ich wyniki są szczegółowo analizowane przez specjalne instytucje rządowe, które często same wykonują dodatkowe badania laboratoryjne.

Ocena bezpieczeństwa szczepionek nie kończy się w chwili pojawienia się preparatu w aptekach. Od tego momentu monitorowane są niepożądane reakcje poszczepienne, zarówno miejscowe, w miejscu wstrzyknięcia preparatu, jak i ogólne dotyczące całego organizmu. Ta nieustająca obserwacja skutków szczepień już w okresie ich powszechnego stosowania pozwala na wykrycie bardzo rzadkich reakcji niepożądanych. W rzadkich przypadkach obserwacja niepożądanych odczynów poszczepiennych doprowadzała do wycofania preparatu, który okazywał się mniej bezpieczny, niż to wynikało z badań przeprowadzonych przed jego wprowadzeniem do programu szczepień.

W rezultacie wysokich wymagań jakie stawiane są preparatom szczepionkowym, szczepionki stosowane u nas w kraju są bezpieczne.

Prof. dr hab. Andrzej Zieliński
Zakład Epidemiologii, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

3. Jaki jest najniższy wiek dziecka, które możemy zaszczepić przeciw grypie?

Najwcześniej szczepienie przeciw grypie wykonujemy u dzieci w wieku powyżej 6 miesięcy. U dzieci młodszych brak jest badań klinicznych wykazujących bezpieczeństwo i skuteczność takiego szczepienia.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

4. Czy zalecać szczepienia przeciw grypie dzieciom w wieku od 6 mies. do 5 lat?

Amerykańska Akademia Pediatryczna zaleca prowadzenie szczepień przeciw grypie w tej grupie wiekowej, a w 2008 r. rozszerzono to wskazanie na dzieci i młodzież do ukończenia 18 lat. Należy jednak podkreślić, że zalecenie dotyczące szczepienia przeciw grypie dzieci zdrowych wydano w niewielu krajach na świecie, przede wszystkim w USA, a także w Kanadzie, Austrii, Finlandii, na Malcie, w Słowenii i Wielkiej Brytanii. W pozostałych rekomendacja dotyczy tylko dzieci z chorobami przewlekłymi.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

5. W jakim czasie dzieci dotąd nieszczepione należy szczepić przeciw grypie?

Z uwagi na konieczność podania dwóch dawek szczepionki oraz gorszy efekt pierwszej dawki szczepienie należy rozpocząć niezwłocznie po wprowadzeniu na rynek szczepionki na dany sezon.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

6. Czy naprawdę przeciw grypie trzeba szczepić dorosłych i dzieci co roku?

Powtarzane co roku szczepienie wiąże się z krótkotrwałym utrzymywaniem odporności oraz z częstą, nawet coroczną modyfikacją wirusów grypy zawartych w szczepionce.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

7. Dlaczego dzieci szczepione po raz pierwszy w życiu przeciw grypie powinny otrzymać dwie dawki szczepionki?

Badania kliniczne wykazały, że pierwsze szczepienie wykonane pojedynczą dawką nie daje spodziewanego efektu uodpornienia. Podczas porównania efektu szczepienia wyrażonego stężeniem przeciwciał uzyskanych przy zastosowaniu jednej lub dwóch dawek szczepionki w pierwszym sezonie jej stosowania okazało się, że jest on znacząco wyższy po podaniu dwóch dawek w odstępie 4 tyg.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

8. Czy w ciągu jednego sezonu można podać dwukrotnie szczepionkę przeciw grypie?

Tak, jeżeli osoba szczepiona po raz pierwszy w życiu jest dzieckiem w wieku poniżej 9 lat. W pozostałych grupach wiekowych stosujemy szczepionkę jeden raz w sezonie.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

9. Dlaczego zalecenie szczepienia przeciw grypie dzieci budzi kontrowersje w kręgach specjalistów?

Należy podkreślić, że powszechnie uznane w świecie jest zalecenie szczepienia przeciw grypie dzieci przewlekle chorych. Natomiast mniejszym poparciem cieszy się zalecenie szczepienia wszystkich dzieci zdrowych. Wyniki badań klinicznych nie wykazują jednoznacznie korzyści wynikających z powszechnego szczepienia dzieci nieobciążonych chorobami przewlekłymi. Trzeba jednak podkreślić, że badań klinicznych dotyczących skuteczności szczepień przeciw grypie u dzieci nie jest wiele, a ponadto szereg czynników, takich jak nasilenie zachorowań na grypę w analizowanym sezonie, sposób wyznaczenia punktu końcowego badań czy intensywność szczepienia dorosłych w tej samej populacji, wpływa na uzyskane wyniki. Dlatego też zaznacza się wyraźne zróżnicowanie. W USA szybko rozszerza się zalecenia szczepienia zdrowych dzieci, a ostatnia rekomendacja obejmuje wszystkie dzieci od 6. m.ż. i młodzież do ukończenia 18 lat. Poza USA, przede wszystkim w Europie, zalecenia obejmują znacznie węższe grupy dzieci, przede wszystkim przewlekle chorych.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

10. Czy alergia na białko jaja kurzego jest przeciwwskazaniem do podania szczepionki przeciw grypie?

Wśród obecnie dostępnych szczepionek możliwe jest wybranie szczepionki nie zawierającej owoalbuminy lub z niewielką jej zawartością (< 0,12 μg/ml), co jest uważane za bezpieczne dla pacjentów z alergią na białko jaja kurzego.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

11. Jak mogą wyglądać objawy uczulenia w wyniku podania szczepionki?

Niepożądany odczyn poszczepienny o charakterze reakcji alergicznej może mieć charakter miejscowy lub ogólny. W miejscu szczepienia może wystąpić rumień, obrzęk i bolesność. Na skórze całego ciała lub na ograniczonych jego obszarach może wystąpić wysypka, najczęściej o charakterze plamistym, swędząca, o zmiennej lokalizacji, określana często pokrzywką.

Najcięższą reakcją alergiczną na podanie szczepionki jest reakcja anafilaktyczna, występująca natychmiast po wstrzyknięciu. W najcięższej postaci anafilaksji jaką jest wstrząs występuje bladość, spadek ciśnienia tętniczego krwi, poty, przyspieszenie tętna, obrzęki, duszność i utrata przytomności. Są to objawy, które występują bardzo rzadko u dzieci, prawidłowo kwalifikowanych przez lekarza do szczepień. W celu zwiększenia stopnia bezpieczeństwa szczepień u dzieci z chorobami alergicznymi często kilka dni przed i po szczepieniu podaje się preparaty antyhistaminowe. Bardzo istotną rzeczą jest dobrze zebrany wywiad od rodziców, a u dzieci z grup wysokiego ryzyka szczepienia przeprowadza się w Poradniach Konsultacyjnych Szczepień, a w wyjątkowych przypadkach podczas hospitalizacji w oddziale szpitalnym.

Prof. dr hab. Janina Piotrowska-Jastrzębska
Klinika Pediatrii i Zaburzeń Rozwoju Dzieci i Młodzieży, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

12. Czy zaleca się szczepienie przeciw grypie osobom podróżującym?

Szczepienie należy wykonać minimum 2 tyg. przed wyjazdem. Dotyczy to również osób wybierających się do strefy tropikalnej, uczestników grupowych imprez turystycznych przez cały rok oraz podróżujących na półkulę południową w okresie od kwietnia do września.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Rozwiń
Zwiń

13. Co to są szczepionki skojarzone?

Szczepionki skojarzone uodparniają organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym. Zawierają kilka drobnoustrojów lub antygeny, pochodzące od kilku drobnoustrojów.

Do najdłużej i najczęściej stosowanych szczepionek skojarzonych należą szczepionka DTP, uodparniająca przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, oraz szczepionka MMR, uodparniająca przeciw odrze, śwince i różyczce.

W ostatnich latach powstały nowe szczepionki wysoce skojarzone, np. szczepionka hexawalentna DTaP+HBV+IPV+Hib (tzw. 6 w 1) uodparniająca przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, poliomyelitis oraz zakażeniom Haemophilus influenzae typu b.

Niepożądany odczyny po podaniu szczepionki skojarzonej nie są bardziej nasilone niż po podaniu najbardziej odczynowego składnika. Nie obserwuje się efektu sumowania odczynowości poszczególnych składników. Nie obserwuje się też zmniejszenia skuteczności poszczególnych składników szczepionki.

Zaletą zastosowania szczepionek skojarzonych jest zredukowanie liczby wykonywanych wstrzyknięć, co wpływa na zmniejszenie bólu i stresu u dziecka oraz zmniejszenie możliwości zakażeń podczas szczepień. Obawy przed „przeciążeniem” układu odpornościowego po jednoczesnym podaniu wielu antygenów są nieuzasadnione. Wadą szczepionek skojarzonych jest ich wysoki koszt.

dr hab. Ewa Augustynowicz
Narodowy Instytut Zdrowia publicznego --PZH
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

14. Co zrobić z osobą, która nie wytworzyła przeciwciał anty-HBs po szczepieniu przeciw wzw B?

U osób prawidłowo zaszczepionych przeciw wzw B, u których nie wykrywa się przeciwciał anty-HBs, podanie dawki przypominającej pozwala wytworzyć poziom ochronny przeciwciał u jednej na pięciu osób, natomiast podanie 3 dodatkowych dawek - u 30-50% osób. Osobom, które nie „odpowiedziały" na szczepienie podstawowe, zaleca się więc ponowne podanie pełnego szczepienia podstawowego - 3 dawek w schemacie 0-1-6 miesięcy. Podawanie kolejnych dawek szczepionki nie ma uzasadnienia, gdy osoba nie wytworzy przeciwciał anty-HBs po drugim, pełnym szczepieniu podstawowym.

Dr n. med. Hanna Czajka
Poradnia Pediatryczna Szczepień dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka
Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy im. św. Ludwika w Krakowie
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

15. Czy po szczepieniu przeciw wzw B należy rutynowo oceniać stężenie przeciwciał anty-HBs we krwi?

Po szczepieniu przeciwko wzw B nie zaleca się badania stężenia przeciwciał anty-HBs. Badanie to jest uzasadnione u osób gorzej odpowiadających na szczepienia, np. z chorobami przewlekłymi - niewydolnoścą nerek lub białaczką. W Polsce u pracowników niektórych placówek ochrony zdrowia oznacza się stężenie przeciwciał anty-HBs, chroniąc ich przed narażeniem na zakażenie, szczególnie osoby nieudopornione. Nie jest to jednak obowiązkowa praktyka. Brak jest również regulacji dotyczących postępowania z pracownikiem, który nie uzyskał ochronnego stężenia przeciwciał. Powszechnie przyjęto, że minimalny ochronny poziom przeciwciał anty-HBs wynosi 10 mIU/ml.

Dr n. med. Hanna Czajka
Poradnia Pediatryczna Szczepień dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka
Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy im. św. Ludwika w Krakowie
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

16. Czy dla dziecka nie jest lepsze nabycie odporności naturalnej przez przebycie choroby zakaźnej zamiast szczepienia?

Sam fakt, że takie pytania są dzisiaj stawiane, świadczy o tym, że w obecnych czasach matki rzadko mają do czynienia z ciężkimi chorobami zakaźnymi u swoich dzieci. Dawniej matka, która widziała jak jej dziecko chore na błonicę szarzeje, leje się przez ręce i z trudem chwyta powietrze, nie zadawałaby takiego pytania. Błonica to bardzo drastyczny przykład, ale w przypadkach niemal każdej choroby, której można zapobiegać przez szczepienia, nawet często lekceważonej ospy wietrznej, jej przebieg kliniczny może być naprawdę ciężki, nieporównanie cięższy od niepożądanych odczynów poszczepiennych. Poważne odczyny poszczepienne zdarzają się rzadko: raz na kilka do kilkunastu tysięcy podanych dawek szczepionki i zwykle mają łagodny przebieg. Odczyny bardzo ciężkie, mogące mieć trwałe skutki zdrowotne, zdarzają się raz na setki tysięcy, a nawet miliony dawek. Nie można więc ich porównywać z częstymi powikłaniami chorób zakaźnych, którym te szczepienia zapobiegają.

Odporność po przebyciu choroby zakaźnej bywa trwała i bardzo skuteczna. Wiele współczesnych szczepionek rozwija jednak odporność porównywalną z odpornością po przebyciu choroby. W przypadku niektórych chorób, takich jak krztusiec, odporność poszczepienna ma ograniczoną trwałość (5-15 lat). Dlatego też szczepionkę tę podaje się w celu ochrony dzieci we wczesnym okresie życia, kiedy skutki choroby mogą być najcięższe (szczepienie podstawowe), a następnie w dalszych latach życia realizowane są szczepienia przypominające.

Ponadto masowe stosowanie szczepień zabezpiecza nie tylko dzieci szczepione, ale przez eliminowanie krążących w środowisku drobnoustrojów, zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania niezaszczepionych dzieci.

Źródło: Jacek Wysocki i Hanna Czajka "Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach" (wyd. V), Wydawnictwo Help-Med s.c., Kraków, 2015.

Prof. dr hab. Andrzej Zieliński
Zakład Epidemiologii, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

17. Czy istnieje potrzeba kontynuacji szczepień przeciwko poliomyelitis skoro mówi się, że w Europie choroba ta została wykorzeniona?

Tak. Kontynuowanie szczepień przeciwko poliomyelitis jest niezbędne, ponieważ choroba ta występuje nadal w niektórych krajach Afryki i Azji. Poliowirusy mogą być zatem zawleczone z tych terenów do krajów, w których od dawna nie odnotowuje się poliomyelitis. W przypadku, nie wykonywania szczepień, przyniesienie poliowirusów mogłoby wywołać epidemie. Przykładem takiej sytuacji było wystąpienie blisko 500 zachorowań na poliomyelitis w Tadżykistanie w 2010 r. W wyniku tej epidemii kilkadziesiąt dzieci zmarło, a kilkaset zostało trwale okaleczonych. W kraju tym nie wykrywano zachorowań od ponad 10 lat, a epidemię spowodowało kilka osób podróżujących z Indii.

Również w 2013 roku odnotowano ponowne zachorowania w Syrii z powodu niestabilnej sytuacji politycznej, która doprowadziła do pogorszenia stanu zaszczepienia populacji.

dr Paweł Stefanoff
Zakład Epidemiologii, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

18. Jak często występują niepożądane odczyny poszczepienne?

Częstość występowania niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) zależy od rodzaju szczepionki. Przy szczepionkach stosowanych w Polsce jeden NOP występuje przeciętnie raz na 10 000 szczepień.

Dla poszczególnych szczepionek, pod względem ich częstości, rozróżnia się odczyny:
• bardzo częste (>1/10 podanych dawek),
• częste (>1/100 dawek),
• umiarkowanie częste (>1/1000 dawek),
• rzadkie (>1/10 000 dawek),
• bardzo rzadkie (<1/10 000 dawek).


Dla przykładu, objawy porażeń po podaniu doustnej szczepionki przeciwko poliomyelitis występują z częstością 1 / 1 milion zastosowanych dawek, natomiast objawy miejscowe po wstrzyknięciu szczepionki skojarzonej przeciwko odrze, śwince i różyczce występują z częstością 1/10 podanych dawek.

Prof. dr hab. Andrzej Zieliński
Zakład Epidemiologii, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

19. Jakie szczepionki przeciwko krztuścowi i dlaczego są zalecane do podawania starszym dzieciom, młodzieży i osobom dorosłym?

Na przestrzeni ostatnich lat krztusiec przestał być chorobą wyłącznie dziecięcą- coraz częściej zachorowania dotyczą młodzieży w wieku 10–20 lat oraz starszych dorosłych. Zwiększenie liczby zachorowań zaobserwowano w wielu krajach (w tym Holandii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie). W Polsce rocznie notuje się 1000-2300 zachorowań. Wyniki badań epidemiologów wskazują, że realnie jest ich znacznie więcej, na 1 przypadek zgłoszony przypada średnio 71 zachorowań na krztusiec we wszystkich grupach wiekowych, a wśród 65-70 latków nawet 320 przypadków. Zachorowania na krztusiec dotyczą w ogromnej większości dorosłych i młodzieży, którzy poprzez skalę zachorowań stanowią najważniejsze źródło zakażenia dla najmłodszych dzieci, które nie zdążyły wykształcić odporności po szczepieniach.

Aby zapobiegać takiej sytuacji w wielu krajach do programów szczepień wprowadzono przypominającą dawkę szczepionki przeciw krztuścowi dla młodzieży i dorosłych. Na rynku dostępne są dwie równoważne szczepionki (Adacel (Sanofi Pasteur) i Boostrix (GSK) zawierające zmniejszoną dawkę składników błoniczego i krztuścowego, które chronią przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (tzw. dTap) i są przeznaczone do przypominającego szczepienia młodzieży i dorosłych.

Eksperci oraz aktualny Program Szczepień Ochronnych przypominające szczepienia przeciw krztuścowi zalecają:
• młodzieży w 14 lub 19 roku życia,
• osobom dorosłych pojedyncze dawki przypominające, co 10 lat,
• osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia są narażone na zakażenie,
• osobom zatrudnionym na oddziałach neonatologicznych i pediartycznych.


Źródła:
Program szczepień Ochronnych 2013
Zalecenia Polskiej Grupy Ekspertów ds szczepień przeciw krztuścowi
dr hab. Ewa Augustynowicz
Zakład Badania Surowic i Szczepionek, NIZP-PZH
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

20. Kiedy powinna być stosowana i jak wygląda profilaktyka po narażeniu na tężec?

W przypadku porodu „ulicznego” lub ryzyka zakażenia okołoporodowego bezpośrednio po urodzeniu należy podać szczepienie i anatoksynę przeciwtężcową (tzw. profilaktyka czynno-bierna).

W profilaktyce ponarażeniowej w zależności od ryzyka zakażenia (rodzaj rany i zanieczyszczenia) oraz czasu, jaki upłynął od podania ostatniej dawki szczepienia, należy rozważyć podanie szczepionki przeciw tężcowi.

Dr hab. n. med. Leszek Szenborn
Katedra i Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych, Akademia Medyczna we Wrocławiu
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń

21. Na czym polega odporność poszczepienna?

Wprowadzony do organizmu antygen ze szczepionki pobudza komórki układu odpornościowego do produkcji swoistych przeciwciał. Podobnie dzieje się, gdy do organizmu dostanie się drobnoustrój chorobotwórczy.

W wyniku rozwoju pierwotnej odpowiedzi poszczepiennej w surowicy szczepionej osoby pojawiają się swoiste, skierowane przeciw danemu patogenowi, przeciwciała w klasie IgM, IgG oraz IgA. Powstają również komórki pamięci immunologicznej, które zapewniają długotrwały efekt ochronny szczepienia.

Po ponownym kontakcie z antygenem, komórki pamięci immunologicznej prowadzą do powstania wtórnej, poszczepiennej odpowiedzi odpornościowej. Odpowiedź ta charakteryzuje się szybkim wytworzeniem swoistych przeciwciał przede wszystkim w klasie IgG, które uniemożliwiają rozwój choroby.

Dr hab. n. med. Wiesława Janaszek-Seydlitz
Zakład Badania Surowic i Szczepionek, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego- PZH
źródło: http://szczepienia.pzh.gov.pl

Rozwiń
Zwiń